Jak suszyć i przechowywać cebulę z własnego ogrodu

Pierwszego sierpnia, wieczorem, szczypior na naszych dwóch rzędach cebuli leżał płasko na ziemi, jakby ktoś przeszedł po nim walcem. Pomyślałam, że to wiatr albo Mimka. Sąsiad zza płotu, który akurat wracał z pola, zatrzymał się przy siatce, popatrzył i powiedział: „No, to już. Za tydzień kopać”. Okazało się, że tak właśnie wygląda cebula gotowa do zbioru.

To była dymka, którą sadziliśmy w kwietniu razem z pierwszymi siewami na glinie. Pisałam o tym w tekście o tym, co siać w kwietniu prosto do gruntu. Z kilograma dymki wyrosło nam ponad dwadzieścia kilogramów cebuli. Jak na pierwszy rok i ciężką ziemię jesteśmy z siebie dumni. Potem część tej dumy zgniła w piwnicy, ale po kolei.

Kiedy cebula jest gotowa do kopania

Cebula sama daje znać. Kiedy dojrzewa, szyjka mięknie, szczypior się łamie i kładzie, a liście zaczynają żółknąć od końców. Na Powiślu dymka sadzona w kwietniu kładzie się zwykle od końca lipca do połowy sierpnia, w cieplejszych regionach wcześniej. U nas położyło się mniej więcej trzy czwarte roślin, reszta stała jeszcze kilka dni.

Sąsiad radzi, żeby po położeniu się szczypioru nie podlewać i odczekać tydzień, dwa. Cebula w tym czasie dojrzewa w ziemi, łuska twardnieje. Niektórzy przyspieszają sprawę, przyginając resztę szczypioru grabiami. My poczekaliśmy, aż położy się prawie wszystko.

Najważniejsza jest pogoda w dniu kopania. Cebulę wyjmuje się w suchy, słoneczny dzień, kiedy ziemia nie klei się do rąk. Na glinie to ma znaczenie podwójne: mokra glina oblepia cebulę jak plastelina i trzyma przy łusce wilgoć. My wykopaliśmy w czwartek po trzech dniach bez deszczu.

Suszenie, czyli dwa tygodnie cierpliwości

Cebuli nie wyrywaliśmy za szczypior, tylko podważaliśmy widłami z boku rzędu i wyjmowaliśmy ręką. Szczypior zostawiliśmy, bo z niego robi się potem warkocze. Ziemię otrzepaliśmy delikatnie, bez stukania cebulą o cebulę. Każde obicie to miejsce, od którego zaczyna się gnicie.

Przez pierwsze trzy dni cebula leżała na grządce w jednej warstwie, na słońcu. Na noc nakrywaliśmy ją agrowłókniną, bo rosa w sierpniu potrafi być obfita. Kiedy prognoza zapowiedziała deszcz, przenieśliśmy wszystko pod daszek szopy i rozłożyliśmy na starych drzwiach od chlewika, opartych na dwóch kozłach. Tam leżała kolejne półtora tygodnia, w przewiewie.

Cebula jest sucha, kiedy łuska szeleści, szczypior jest całkiem suchy i kruchy, a szyjka zrobiła się cienka i twarda. Jeśli szyjka jest gruba i miękka, cebula nie nadaje się do długiego przechowywania. Takie odkładaliśmy osobno, do zjedzenia w pierwszej kolejności.

Warkocze, siatki i nasze miejsce na cebulę

Karol uparł się na warkocze. Widział je w dzieciństwie u babci i twierdził, że to jedyny porządny sposób. Plecie się je jak warkocz z włosów, z trzech pasm suchego szczypioru, dokładając po jednej cebuli co kilka splotów. Żeby się trzymało, w środek wplata się kawałek mocnego sznurka. Pierwszy warkocz rozpadł się nam po godzinie, trzeci wyglądał już przyzwoicie. Karol plecie wolniej ode mnie, ale równiej, co jest jego cechą także przy wszystkim innym.

Cebule z krótkim albo połamanym szczypiorem obcięliśmy, zostawiając dwa, trzy centymetry szyjki, i włożyliśmy do siatek. Siatki wiszą, nie leżą. Cebula musi mieć dostęp powietrza z każdej strony.

Gdzie to trzymać w starym domu, było największym pytaniem. Cebula lubi chłód i suchość: kilka stopni powyżej zera, wilgotność raczej niska, ciemno. Nasza ceglana piwnica jest chłodna, ale wilgotna, zwłaszcza po deszczu. Strych jest suchy, ale zimą przemarza, a w sierpniu się nagrzewa. Skończyło się kompromisem: warkocze wiszą w sieni pod sufitem, przy drzwiach do spiżarni, gdzie jest chłodno i przewiewnie, a siatki na strychu przy kominie, do pierwszych mrozów. Na zimę siatki schodzą do sieni.

Co poszło nie tak

Część zgniła. Około trzech kilogramów, czyli mniej więcej co siódma cebula. Przyczyny znamy, bo każdą zgniłą Karol rozkroił i obejrzał z miną eksperta. Po pierwsze, cebule obite przy wyjmowaniu, głównie z rzędu, który kopałam w pośpiechu przed deszczem. Po drugie, cebule z grubą szyjką, które powinny pójść do kuchni od razu, a trafiły do siatki, bo nie chciało nam się sortować. Po trzecie, jedna siatka postawiona na początku w piwnicy, na próbę. Po dwóch tygodniach pachniała tak, że ten eksperyment zamknęliśmy.

Przy okazji wykopywaliśmy czosnek. Ozimy posadziliśmy w październiku, dwa tygodnie po przeprowadzce, z kilku główek od sąsiada, w kącie przy płocie, bo warzywnika jeszcze nie było. Wyjęliśmy go w lipcu, wysuszyliśmy tak samo jak cebulę i wisi teraz obok niej. Część główek zostawiamy na październikowe sadzenie, już we własnych rzędach.

Cebulę z warkoczy przeglądamy raz na dwa tygodnie. Jeśli któraś mięknie, wypuszcza zielony kiełek albo pachnie inaczej niż reszta, idzie do garnka tego samego dnia. Jedna zepsuta potrafi zarazić sąsiednie.

Koszt był śmieszny: kilka siatek i rolka sznurka, razem około 30 zł. Czas pracy to dwa wieczory przy kopaniu i pleceniu, plus dwa tygodnie, w których cebula robi swoje, a my tylko przenosimy ją przed deszczem.

Dwadzieścia kilogramów cebuli brzmi jak dużo, dopóki się nie policzy. My zużywamy w kuchni mniej więcej dwie, trzy cebule dziennie, więcej, kiedy robimy przetwory albo gotujemy dla gości z Elbląga. Daje to kilka kilogramów miesięcznie. Po odliczeniu tego, co zgniło, i tego, co poszło od razu do garnka, zapas z grządki wystarczy nam mniej więcej do stycznia, może do lutego.

Na przyszły rok planujemy więc trzy rzędy zamiast dwóch i osobny rząd cebuli z siewu, która podobno przechowuje się lepiej od dymki. Sąsiad twierdzi, że na naszej glinie i tak najlepiej udaje się dymka, bo cebula z nasion długo stoi w mokrej ziemi i łatwo choruje. Zrobimy jedno i drugie i porównamy w zeszycie.