Apteczka w domu na wsi, gdzie do apteki jest osiem kilometrów

Kilka dni temu Karol przyszedł z obórki z ręką owiniętą w ręcznik. Dłuto ześlizgnęło się po sęku i rozcięło mu skórę na wierzchu dłoni. Nic groźnego, ale krwawiło porządnie. Otworzyłam naszą apteczkę i okazało się, że plastrów mamy całą paczkę, za to jałowych gazików ani jednego, a bandaż elastyczny leży w niej od przeprowadzki, jeszcze z mieszkania w bloku, z gumką, która straciła sprężystość.

Opatrzyłam rękę tym, co było, i tego samego wieczoru wysypałam wszystko na stół w kuchni. Przez trzynaście lat w aptece w Elblągu doradzałam ludziom, co mieć w domu. Sama w nowym domu nie sprawdziłam tego ani razu.

Inny dom, inne urazy

W bloku apteczka była od bólu głowy, przeziębienia i oparzenia przy kuchence. Na wsi zestaw rzeczy, które mogą się przydarzyć, jest inny. Przez pierwsze lato zapisałam w zeszycie prac wszystko, co wymagało choćby plastra. Wyszły skaleczenia i otarcia przy narzędziach, drzazgi z desek, dwa użądlenia osy, kleszcz, poparzenie pokrzywą, piasek w oku przy szlifowaniu i stłuczony kciuk od młotka.

Do tego dochodzi odległość. Apteka jest osiem kilometrów od domu, otwarta w tygodniu do wieczora, w soboty krócej, w niedziele zamknięta. Najbliższy szpitalny oddział ratunkowy jest kilkadziesiąt kilometrów dalej. Apteczka w domu na wsi nie ma zastąpić lekarza, ma pozwolić opatrzyć drobne rzeczy na miejscu i spokojnie dojechać, gdy trzeba.

Skaleczenia i tężec

Przy pracy z ziemią, starym drewnem i zardzewiałym metalem każda rana jest brudna. Najpierw trzeba ją przemyć czystą wodą, potem środkiem do odkażania ran, który nie piecze przy każdym użyciu, i zamknąć jałowym opatrunkiem. Dlatego w naszej apteczce są teraz jałowe gaziki w kilku rozmiarach, plastry z opatrunkiem, bandaże, przylepiec na rolce, nożyczki i pęseta. Do drzazg osobna pęseta z cienkimi końcami i igła, którą przed użyciem przecieramy środkiem do dezynfekcji.

Tężec to temat, o którym w aptece rozmawiam z ludźmi często, a większość dorosłych nie pamięta, kiedy była ostatni raz szczepiona. Zalecenia mówią o dawce przypominającej co dziesięć lat. Kiedy przeprowadzaliśmy się na wieś, sprawdziłam to u nas obojga w dokumentacji u lekarza rodzinnego. Karol miał ostatnie szczepienie dawno po terminie. Doszczepił się zimą. Jeśli pracujesz w ogrodzie i nie wiesz, kiedy było twoje ostatnie szczepienie, zapytaj w swojej przychodni.

Przy ranach głębokich, szarpanych, wbitych przez gwóźdź albo takich, które nie przestają krwawić po kilku minutach ucisku, opatrunek w domu to tylko pierwsza pomoc. Potem jedzie się do lekarza, najlepiej tego samego dnia.

Osy, kleszcze i barszcz

Osy były tego lata wszędzie. O gnieździe pod dachówką pisałam w czerwcu we wpisie o tym, jak pozbyć się much z domu na wsi. Pojedyncze użądlenie u zdrowej osoby to zwykle ból, zaczerwienienie i obrzęk, które mijają w ciągu dnia lub dwóch. Pomaga zimny okład. W apteczce trzymamy żel chłodzący na ukąszenia, a w zamrażarce kostki lodu w woreczku. Uwaga na użądlenia w okolicy ust, języka i gardła oraz na wszystko, co dzieje się poza miejscem użądlenia: duszność, obrzęk twarzy, chrypkę, zawroty głowy, wysypkę na całym ciele. Wtedy od razu dzwoni się pod 112, bez czekania, czy minie.

Kleszcze w naszym ogrodzie siedzą na łące z pokrzywą i w wysokiej trawie pod jabłoniami. Po każdym koszeniu oglądamy się nawzajem, zwłaszcza za kolanami, w pachwinach i na linii włosów. Kleszcza usuwa się jak najszybciej, pęsetą albo specjalnym przyrządem, chwytając go tuż przy skórze i wyciągając zdecydowanym ruchem. Nie smaruje się go niczym przed wyciągnięciem. Miejsce trzeba potem obserwować przez kilka tygodni. Czerwona plama, która się powiększa, często z jaśniejszym środkiem, to powód, żeby iść do lekarza. Tak samo gorączka i objawy jak przy grypie w tym czasie.

Na skraju łąki za naszym płotem, przy rowie, sąsiad pokazał nam roślinę, której mamy nie dotykać: barszcz Sosnowskiego. Wysoki, z wielkimi białymi baldachami. Jego sok w połączeniu ze słońcem potrafi wywołać na skórze poważne oparzenia, czasem z pęcherzami, które pojawiają się dopiero po kilkunastu godzinach. Jeśli sok dostanie się na skórę, trzeba ją jak najszybciej umyć wodą z mydłem i osłonić przed słońcem na kilka dni. Przy oparzeniu z pęcherzami albo gdy sok dostał się do oczu, idzie się do lekarza. Usuwaniem barszczu zajmują się w okolicy gminy, sami nie podchodziliśmy do niego nawet w rękawicach.

Oczy, oparzenia i reszta pudełka

Piasek i pył w oku przy szlifowaniu to w warsztacie Karola codzienność, odkąd okulary ochronne leżą na półce, a nie na nosie. W apteczce trzymamy sól fizjologiczną w małych pojemnikach jednorazowych do przepłukania oka. Nie trzemy oka i nie wyjmujemy niczego pęsetą. Jeśli po przepłukaniu nadal coś przeszkadza albo oko jest czerwone i boli, jedziemy do lekarza.

Na oparzenia przy kuchni kaflowej i piecach chłodzimy skórę letnią, nie lodowatą wodą przez dłuższą chwilę, a potem przykrywamy jałowym opatrunkiem. W apteczce jest też opatrunek hydrożelowy na oparzenia.

Poza tym: termometr, rękawiczki jednorazowe, folia NRC, opaska uciskowa, kilka leków bez recepty, które oboje dobrze znamy i tolerujemy, i lista leków, które bierzemy na stałe. Nazw nie podaję, bo to sprawa indywidualna, o którą warto zapytać farmaceutę w swojej aptece. Na wewnętrznej stronie pokrywki przykleiłam kartkę z numerem 112, adresem domu i opisem dojazdu, bo nawigacja w naszej wsi lubi prowadzić w polną drogę. Pudełko stoi na półce w kuchni, wysoko, ale nie na tyle, żeby trzeba było po nie wchodzić na krzesło.

Raz na pół roku, przy zmianie czasu, przeglądamy pudełko. Sprawdzamy daty ważności, wyrzucamy to, co otwarte i zapomniane, dokupujemy to, co zużyliśmy. Przeterminowane leki nie idą do kosza ani do kanalizacji, tylko do specjalnego pojemnika, który stoi w większości aptek. W naszej też.